banner
TEXT

UKŁADY SFERYCZNE [468 odsłon]

malarstwo

Mieczysław Wiśniewski

Wernisaż   23.05.2005

Wystawa otwarta od 23.05.2005do  30.06.2005

Studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
w Toruniu, gdzie uzyskał dyplom artysty malarza. Pracę pedagogiczną rozpoczął w 1951 roku w Katedrze Malarstwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Toruńskiego, obecnie jest profesorem. Twórczość: w dziedzinie malarstwa sztalugowego i monumentalnego, w zakresie projektowania i architektury wnętrz, kompozycje w technice collages, assemblages (w latach 1958-70), układy sferyczne w technice własnej (od 1980 r.), formy przestrzenne (Galeria El Elbląg 1965, 1985), 12 ważniejszych realizacji plastycznych w zakresie malarstwa monumentalnego, mozaiki.

 137 obrazów artysty znajduje się w muzeach w kraju i za granicą, m.in. w Muzeum Narodowym w Gdańsku i Wrocławiu, Muzeum Sztuki w ſodzi, w muzeach okręgowych: w Bydgoszczy, Koszalinie, Słupsku, Chełmie, Legnicy, Toruniu, Bytomiu, Grudziądzu,  w zbiorach ZPAP w Koszalinie i CRP w Orońsku; Kunsthalle w Bremie, Forum Konkrete Kunst w Erfurcie, Museum of Modern Art w Hünfeld, Foundation for Constructive Art w Calgary, Mondriaanhuis w Amersfoort, w Kreishaus w  Gütersloh.

Brał udział w wielu spotkaniach artystycznych, sympozjach i plenerach, m.in.: I Biennale Form Przestrzennych - Elbląg 1965, Złote Grono - Zielona Góra 1965, 1969, Spotkanie Twórców Międzynarodowy Plener Osieki - 1968, 1969, 1978 w plenerach artystów posługujących się językiem geometrii; Białowieża - 1983, 1984, a od 1985 r. organizowanych jako międzynarodowe w Okunince k. Chełma - 1985-92,  1994-95, 1997-2000, obecnie w Orońsku w Centrum Rzeźby Polskiej - 2002, 2004.
W międzynarodowych plenerach malarskich „Czas i miejsce dla sztuki” w Osiekach w latach 1998-2003.

Wystawy indywidualne: 46 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą, m.in.:  Warszawa, Galeria MDM 1967; Kraków, Galeria Krzysztofory 1973; Sopot, BWA, 1980, 1986; Chełm Galeria 72, 1981, 1990; ſódź, BWA, 1988; Bremen, Galerie Chämaleon 1986; Poznań, BWA, 1991, Galeria Profil, Poznań 1995; Sunderland-Reg Vardy Arts Foundation Sunderland Polytechnic 1992, Billingham - Arts Centre 1993 (Wielka Brytania); Lublin Galeria Stara BWA 1994; Toruń Muzeum Okręgowe, 1995, Katowice, Galeria Sztuki Współczesnej BWA, 1996, Wrocław, Galeria Awangarda, 1996; Ribe, Gallerei John Schmidt, 1998 (Dania); Wystawa malarstwa, Galeria na Piętrze, Koszalin 2001; „Układy sferyczne”, Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała 2002; „Assemblage”, Kreishaus Gütersloh, Gütersloh (Niemcy) 2002; European Cultural Society Foundation Galeria Komart, Bratislava 2003-2004; Galeria ASP, ſódź 2005, Galeria Promocje, Jelenia Góra 2005.

Uczestniczył w 300 wystawach zbiorowych, w tym:  w wystawach międzynarodowych i w prezentacjach sztuki polskiej za granicą, m.in. Międzynarodowa Wystawa Konkursowa w technice collage, Firma Ascher, Londyn 1965; Vision und Wirklichkeit in der Unteren Halle des Alten Rathauses zu Bremen 1988; Les Artistes de Gdańsk a Paris 1985; Geometria es metafora, Budapeszt 1988; Null-Dimension Kunst International Konstruktive Strömungen, Galerie New Space, Fulda 1989, Linz-Passau 1990; Museum of Modern Art., Hünfeld 1990; Old Modern and Contemporary Painting Sculputre Graphics, Mechelen, Tokyo 1990; Kunst und Geometrie, Bielefeld Galeria Salustowicz 1991; Forum Konkrete Kunst, Erfurt 1993; Polen 1952-1992, Konstructiv und Konkret Osteurpäisches Köln 1992, Polnische Konstruktivisten, Kleine Galerie Ilmenau 1993; Foundation for Konstructive Art., Calgary (Kanada) 1998, 1999; 9. i 10. exposition internationale Petit format de papier, Viroinval (Belgia) 1998, 2000; Konstruktive Kunst in Polen aus dem Museum von Chełm, Tiroler Kunstpavillon Innsbruck 1999, the Planet Art Gallery Project Chronologic, Cape Town, South Africa 2000; Exposite Mondiale Echo’s, Mondriaanhuis, Amersfoort (Holandia) 2000,;
Kompakt, Konkret, Konstructiv, Burg Dringenberg (Niemcy) 2001, Muzeum Narodowe, Szczecin 2002; 4. Mini Graphic, Painting World Wide Show, It Art 2002 Monstra Mondiale ..., Gallery Centro Esposizioni Pisa Arte 2002 (Italy); 10 - Zehn - X, Museum Konkrete Kunst, Erfurt 2003; Ausstellung 50 Quadrat + Kompakt Konstruktiv Konkret, Gmunden 2004; 12. Biennale Internationale Petit Format de Papier, Nismes 2004 (Belgia).

Wystawy zbiorowe w kraju, m.in.: Ogólnopolska Wystawa Młodego Malarstwa, Rzeźby i Grafiki, Sopot 1959, 1965; Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin 1962, 1964; Wystawy Plastyki Złotego Grona w Zielonej Górze 1965, 1969; Międzynarodowe Konfrontacje, Muzeum Pomorza Środkowego, Słupsk 1966, Konfrontacje II, Galeria El Elbląg 1965, 1967, Konfrontacje 68, Konfrontacje 78, Koszalin 1968, 1978; Kopernik Kosmos, Muzeum Okręgowe w Toruniu 1972; Język geometrii, Warszawa Zachęta 1984;
W hołdzie H. Stażewskiemu, Galeria Studio, Warszawa 1990; Polska Sztuka Analityczna, Wrocław BWA Galeria Awangarda, 1994; Język geometrii 2, Galeria Sztuki BWA, Katowice 2000, Galeria El Elbląg 2001, Pracownia Malarstwa Mieczysława Wiśniewskiego, Galeria El Elbląg 2000, Muzeum Okręgowe i Galeria Arsenał w Toruniu 2001; W kręgu Ekoartu, Poznań 1997-2003; 20 plenerów Spod znaku geometrii, BWA Katowice, Arsenał Poznań, Centrum Sztuki Galeria El, Elbląg 2004.


Malarstwo Mieczysława Wiśniewskiego

1. Światło

Mieczysław Wiśniewski zdaje się pod pewnymi względami nawiązywać do malarskiej tradycji zainteresowania światłem, a jednocześnie ją przekracza. Obrazy jego można uznać za swoiste przedmioty chwytające światło, jednak nie po to, żeby je podporządkować ściśle celom kompozycyjnym, ale by uwzględnić jego swobodną grę. Było tak już w przypadku obrazów wykonywanych z płótna, filcu i tym podobnych środków. W jeszcze większym stopniu swoboda działania światła w obrazach Wiśniewskiego ujawnia się w późniejszym okresie, gdy artysta zrezygnował z różnorodności materii.
Niektóre z nich wchłaniały światło. Poza tym ich częsta monochromatyczność nie pozwalała wydobyć najwspanialszego efektu oświetlenia - gry barw. Późniejsze prace, wyraźniej zgeometryzowane, operują systemem wypukłości i zagłębień, połyskliwości i matowości, barwności i bezbarwności (czerni) dla stworzenia możliwie pełnego pola gry świateł. Światło zaś, używając antropomorfizującego zwrotu uzasadnionego jednak moim zdaniem w tej sytuacji, chętnie korzysta z tych możliwości. Rozkłada się na pewnych kształtach leniwie rozciągając, czasami pełznie powoli, innym zaś razem podrywa się, gdy nieoczekiwanie pojawi się nowe źródło promieniowania. W niektórych momentach zdaje się zaglądać do otworów w obrazie, gdy miejsca znajdujące się w cieniu zostają nagle oświetlone. 

 

2. Geometria

Trudno byłoby uznać Wiśniewskiego za zwolennika unizmu, jednak analizując kompozycję jego obrazów łatwo dostrzec odniesienia do koncepcji kompozycyjnych Strzemińskiego. Układ form nawiązuje do kształtu blejtramu. Jeśli jest to wydłużony prostokąt, umieszczone zostają w nim inne prostokąty lub linie proste pionowe i poziome. Czasami układ ogranicza się do nich. Bywa jednak, że podobnie jak w „Kompozycjach architektonicznych” Strzemińskiego występują elementy półokrągłe i skosy, jednak zawsze w ograniczonej, ściśle określonej ilości. Natomiast w obrazach kwadratowych wykorzystywane są różnorodne możliwości wskazania na związek układu kształtów z formatem, takie jak zaakceptowane centrum, podkreślenie podziału obszaru na pół w pionie lub w poziomie, symetryczny rozkład elementów, przeprowadzenie dwóch równych przekątnych itp. Wszystkie te zabiegi związane z właściwościami wyjściowej powierzchni mają za cel kompozycyjne „zakorzenienie” form wprowadzanych w jej obszar. Dzięki ich przemyślanemu, regularnemu rozkładowi, zarówno uzyskiwane własną metodą linie i punkty, jak i nakładane kwadraty lub mniej regularne prostokąty, nie „pływają” po powierzchni, nie „wyfruwają” z niej, a mają swe trwałe, uzasadnione miejsce w układzie. Jednak ta trwałość i pewność kompozycyjna ulega modyfikacjom pod wpływem światła. Jego działanie powoduje, że regularny układ punktów i linii ulega zachwianiu. Punkty, z jednej strony, optycznie powiększają się stając się nieregularnymi plamami światła, z drugiej zaś, pozostają niewielkimi, ciemnymi zagłębieniami. W innej sytuacji oświetleniowej rozkład ulega zmianie. Podobnie jest w przypadku nakładanych na powierzchnię obrazu prostokątów lub kwadratów, które zaczynają błyszczeć w pewnych miejscach tworząc jaskrawe „bliki”. Geometryczna struktura ulega zakłóceniu lub rozpada się. Czy jednak całkowicie? Nie, w obu omówionych odmianach obrazów ściśle geometryczny, nienaruszony pozostaje jego kwadratowy lub prostokątny format. Stanowi on punkt odniesienia dla podejmowanych wciąż przez widza i stale zakłócanych prób zrekonstruowania zasad formalnej jedności dzieła.

                                        Grzegorz Sztabiński

 

Spojrzenie na twórczość

W moich działaniach artystycznych przykładałem zwykle dużą wagę do roli ładu i chyba miałem do tego predylekcję. Posługiwanie się w malarstwie geometrią, jako formą kreowania ładu oraz zastosowanie jej w procesie konstruowania obrazów nie pojawiło się nagle. Było to wynikiem stopniowego kształtowania świadomości twórczej w oparciu o eksperymenty i poszukiwania, a tym samym o doświadczenia, zmierzające ku nowej idei.
Konsekwentne dążenie do upraszczania form w moim malarstwie uwidoczniło się już wkrótce po studiach w skłonności do malowania płaszczyznowego. Formy przedmiotów jawiły się tu jako kształty zbliżone do form zgeometryzowanych. Stąd był już tylko jeden krok do myślenia kategoriami nowej sztuki, realizującej się w kanonie abstrakcji geometrycznej.
Pierwsze obrazy tego typu pojawiły się już w moich działaniach artystycznych z lat pięćdziesiątych. Cykle pt. „Kompozycje” oparte były na podziałach geometrycznych, wynikających z przecięć linii poziomów i pionów. Każda taka wypowiedź artystyczna konkretyzowała się w cyklach zbliżonych do nurtu abstrakcji strukturalnej. Duży nacisk kładłem wtedy na konstrukcję samego obrazu i jego architektonikę, zmierzającą do osiągnięcia wrażenia materialnego ładu.
Z biegiem czasu te formy o różnym charakterze, łączonych na płótnie struktur kształtowały się coraz wyraziściej, a poprzez studia nad przestrzenią nabierały charakteru reliefowego wywołując tym samym dodatkowe napięcia.
W latach siedemdziesiątych jeszcze silniej ujawnia się ten problem w „Kompozycjach kosmicznych”, nawiązujących do przestrzeni wszechświata i praw nim rządzących, a wykonanych na ogólnopolski konkurs Kopernik - Kosmos”.
Elementy geometryczne stawały się teraz coraz bardziej rozbudowane, ale
i w pewnym sensie zarazem oszczędne jak w cyklach „Układy”, które z kolei przekształciły się w „Układy sferyczne”, gdzie już geometria i światło mają zasadnicze znaczenie.
Moją działalność artystyczną mogę określić jako kształtowanie pewnego systemu, który powstał w kolejnych, różnorodnych działaniach twórczych, wiążących się jednak w konsekwentny układ całościowy. Stopniowo krystalizował się on w cyklach coraz to nowych „Układów sferycznych” choć także i w innych koncepcjach. Kreowanie form plastycznych wywodzących się ze sfery geometrii i „konstruktywistycznego sposobu myślenia” prowadziło też do dalszych dociekań konkretyzujących się w coraz to nowych rozwiązaniach techniczno-artystycznych (np. materiałowo-kolorystycznych, fakturalnych czy w zakresie konstrukcji przestrzennych). Zastosowanie praw geometrii dotyczy nie tylko „Układów sferycznych”, ale ma również miejsce w innych koncepcjach, wychodzących poza sferę samej geometrii.
Przestrzeń w moich „Układach sferycznych” jest kreowana światłem i uwarunkowana poruszaniem się odbiorcy w czasie oglądania ekspozycji. Taki „studyjny” charakter z punktu widzenia autora nastawiony jest na widza wdrożonego do percepcji dokonującej się w ruchu. 
Wyobraźnia plastyczna - tak twórcy jak i odbiorcy - nastawiona jest tu na porządek geometryczny. Prowadzi do powstawania różnych układów figur i brył zgeometryzowanych, wytwarzając wizję świata kinetycznych struktur przestrzennych. Powstaje w ten sposób iluzja przestrzeni żywej, samoprzekształcającej się.
Rola samej geometrii może być bardzo szeroko pojmowana, gdyż zdolna jest ona sama z siebie inspirować, choćby nawet poprzez zastosowanie jej w strukturach współczesnego świata.
Układy geometryczne oddziałują na zmysły i psychikę odbiorcy w sposób porządkujący i integrujący, zaś sam ów porządek geometryczny generuje wciąż nowe jakości.
                                 Mieczysław Wiśniewski 



zaloguj

stałe formy pracy galeria promocje kalendarium iprez festiwale konkursy foto archiwum kontakt Teatr Maska scena profesjonalna ODk usługi ODK galeria hall strona główna